Xuất khẩu tăng trưởng nhưng bài toán phía trước không còn đơn giản
Những tháng đầu năm 2026 tiếp tục cho thấy hoạt động thương mại quốc tế của Việt Nam duy trì đà tăng trưởng mạnh. Trong 7 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 659,58 tỷ USD, tăng 28,1% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, khiến cán cân thương mại ghi nhận mức nhập siêu 20,52 tỷ USD.
Những con số này cho thấy một thực tế quan trọng:
Quy mô thương mại đang mở rộng, nhưng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sẽ ngày càng được đặt dưới những yêu cầu cao hơn.
Thị trường quốc tế không chỉ quan tâm Việt Nam có thể sản xuất bao nhiêu.
Câu hỏi ngày càng quan trọng là:
Sản phẩm Việt Nam tạo ra bao nhiêu giá trị?
(Ảnh minh họa)
Từ “bán hàng” sang “bán giá trị”
Trong giai đoạn thị trường toàn cầu thay đổi nhanh, lợi thế về chi phí sản xuất không còn là yếu tố duy nhất quyết định khả năng cạnh tranh.
Doanh nghiệp muốn đi xa hơn cần xây dựng đồng thời nhiều yếu tố:
Chất lượng → Tiêu chuẩn → Thương hiệu → Câu chuyện sản phẩm → Khả năng truy xuất → Dịch vụ → Hệ thống phân phối.
Một sản phẩm nông nghiệp có thể được bán dưới dạng nguyên liệu.
Nhưng nếu được đầu tư vào chế biến, bao bì, thương hiệu và hệ thống phân phối, giá trị thương mại có thể hoàn toàn khác.
Một sản phẩm OCOP không chỉ nên được nhìn nhận là “đặc sản địa phương”.
Nó có thể trở thành:
Thương hiệu vùng → sản phẩm quà tặng → sản phẩm bán lẻ → sản phẩm xuất khẩu.
Đây chính là quá trình chuyển từ xuất khẩu sản phẩm sang xuất khẩu giá trị.
(Ảnh minh họa)
Thị trường quốc tế ngày càng yêu cầu nhiều hơn
Một trong những thách thức lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam là các thị trường xuất khẩu ngày càng chú trọng đến tiêu chuẩn.
Không chỉ là giá.
Không chỉ là số lượng.
Mà còn là:
- Tiêu chuẩn chất lượng.
- An toàn sản phẩm.
- Truy xuất nguồn gốc.
- Môi trường.
- Bao bì.
- Phát triển bền vững.
- Khả năng đáp ứng đơn hàng.
- Tính ổn định của chuỗi cung ứng.
Một phân tích mới được đăng tải ngày 13/8 cũng nhấn mạnh rằng để nâng giá trị hàng Việt trên thị trường toàn cầu, doanh nghiệp cần thích ứng với các yêu cầu ngày càng cao về chất lượng và tiêu chuẩn.
Điều này đồng nghĩa với việc xúc tiến thương mại trong giai đoạn mới không thể chỉ dừng ở việc “đưa sản phẩm đi giới thiệu”.
Xúc tiến thương mại cần bắt đầu từ câu chuyện thị trường
Một doanh nghiệp muốn tìm thị trường mới cần trả lời trước một số câu hỏi:
Khách hàng là ai?
Họ đang cần gì?
Tiêu chuẩn của thị trường đó là gì?
Đối thủ đang bán sản phẩm tương tự với giá bao nhiêu?
Điểm khác biệt của sản phẩm Việt Nam là gì?
Ai có thể trở thành nhà phân phối?
Khi những câu hỏi này được giải quyết, hoạt động xúc tiến thương mại mới có cơ sở để tạo ra kết quả.
Bởi một chương trình quảng bá có thể tạo ra hàng nghìn lượt tiếp cận.
Nhưng một kết nối đúng đối tác có thể tạo ra một thị trường mới.
(Ảnh minh họa)
Kết nối doanh nghiệp sẽ ngày càng quan trọng
Trong thương mại B2B, khách hàng không phải lúc nào cũng quyết định mua hàng ngay sau khi nhìn thấy một sản phẩm.
Họ cần thời gian để:
Tìm hiểu → đánh giá → thử nghiệm → đàm phán → kiểm tra năng lực → ký kết.
Vì vậy, các hoạt động kết nối doanh nghiệp, giao thương trực tiếp và Business Matching ngày càng có vai trò quan trọng.
Đặc biệt đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc tiếp cận trực tiếp nhà nhập khẩu, nhà phân phối hoặc đối tác chiến lược có thể rút ngắn đáng kể quá trình tìm kiếm thị trường.
Đây cũng là lý do xúc tiến thương mại đang chuyển dần từ tư duy “quảng bá sản phẩm” sang “kết nối cung - cầu”.
Một nội dung mới được Tạp chí Công Thương đăng hôm nay cũng nhấn mạnh việc đẩy mạnh xúc tiến thương mại như một đòn bẩy để phát triển thị trường và thúc đẩy xuất khẩu.
Công nghệ đang thay đổi cách doanh nghiệp tìm kiếm thị trường
Nếu trước đây doanh nghiệp phải phụ thuộc nhiều vào hội chợ, catalogue, nhân viên kinh doanh và các cuộc gặp trực tiếp, thì hiện nay hành trình tiếp cận khách hàng đã trở nên đa kênh hơn.
Một doanh nghiệp có thể đồng thời:
Website
→ Mạng xã hội
→ Nền tảng thương mại điện tử
→ Nội dung video
→ Livestream
→ Triển lãm
→ Business Matching
→ Chăm sóc khách hàng trực tuyến
Điều quan trọng không phải lựa chọn một kênh duy nhất.
Mà là kết nối các kênh thành một hành trình thống nhất.
Khách hàng có thể biết đến sản phẩm trên môi trường số, gặp doanh nghiệp trực tiếp, trải nghiệm sản phẩm, sau đó tiếp tục giao dịch và chăm sóc trên nền tảng trực tuyến.
(Ảnh minh họa)
Một sản phẩm tốt cần một câu chuyện đủ mạnh
Trong thị trường cạnh tranh, sản phẩm không chỉ cần “tốt”.
Nó cần được nhớ đến.
Một sản phẩm nông nghiệp có nguồn gốc rõ ràng.
Một sản phẩm OCOP gắn với văn hóa địa phương.
Một sản phẩm thủ công mang câu chuyện của vùng đất.
Một sản phẩm công nghiệp có công nghệ riêng.
Tất cả đều có thể trở thành tài sản thương hiệu nếu doanh nghiệp biết cách kể câu chuyện.
Vì vậy, xúc tiến thương mại hiện đại không chỉ là:
Đưa sản phẩm đến khách hàng.
Mà còn là:
Đưa câu chuyện của sản phẩm đến đúng khách hàng.
Doanh nghiệp Việt cần thay đổi điều gì?
Trong giai đoạn mới, có thể nhìn thấy 5 hướng chuyển dịch quan trọng:
01. Từ sản xuất theo năng lực sang sản xuất theo nhu cầu thị trường
Không chỉ hỏi “mình sản xuất được gì?”
Mà phải hỏi:
“Thị trường đang cần gì?”
02. Từ bán sản phẩm sang xây dựng thương hiệu
Giá rẻ có thể giúp doanh nghiệp có đơn hàng.
Nhưng thương hiệu giúp doanh nghiệp giữ được thị trường.
03. Từ xúc tiến đơn lẻ sang xúc tiến đa kênh
Kết hợp giữa trực tiếp và số hóa để kéo dài hành trình khách hàng.
04. Từ tìm khách hàng sang tìm đúng khách hàng
Không phải càng nhiều khách càng tốt.
05. Từ giao dịch ngắn hạn sang xây dựng quan hệ dài hạn
Một hợp đồng có thể mang lại doanh thu.
Nhưng một mạng lưới đối tác tốt có thể tạo ra nhiều cơ hội trong nhiều năm.
(Ảnh minh họa)
Cơ hội vẫn rất lớn cho hàng Việt
Những diễn biến thương mại gần đây cho thấy Việt Nam tiếp tục mở rộng quan hệ với nhiều thị trường.
Chẳng hạn, Việt Nam và New Zealand đang thúc đẩy hợp tác thương mại, hướng tới mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương lên 3 tỷ USD. Hai bên cũng nhấn mạnh việc tăng cường chuỗi cung ứng và tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh.
Trong khi đó, thương mại Việt Nam - Thái Lan trong 7 tháng đầu năm 2026 đạt trên 16 tỷ USD, tăng 30,3% so với cùng kỳ.
Những con số này cho thấy không gian thị trường của doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn rất rộng.
Nhưng để tận dụng được cơ hội, doanh nghiệp cần chuẩn bị tốt hơn về sản phẩm, thương hiệu, tiêu chuẩn, dữ liệu thị trường và năng lực kết nối.
Từ góc nhìn của ngành sự kiện và xúc tiến thương mại
Sự thay đổi của thị trường cũng đặt ra yêu cầu mới đối với ngành tổ chức sự kiện.
Một chương trình thương mại không nên chỉ được đánh giá bằng:
Bao nhiêu gian hàng?
Bao nhiêu khách tham quan?
Không gian có đẹp không?
Mà cần quan tâm thêm:
Bao nhiêu doanh nghiệp được kết nối?
Bao nhiêu nhà mua hàng được tiếp cận?
Bao nhiêu cơ hội hợp tác được hình thành?
Giá trị sau chương trình được duy trì như thế nào?
Đây là hướng phát triển tất yếu của triển lãm, hội chợ và xúc tiến thương mại thế hệ mới.
Sự kiện không chỉ là một không gian diễn ra trong vài ngày.
Đó có thể là điểm khởi đầu của một hành trình kinh doanh dài hạn.
Kết luận
Thương mại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mới, trong đó tăng trưởng về quy mô cần đi cùng nâng cao chất lượng và giá trị.
Doanh nghiệp không thể chỉ cạnh tranh bằng giá.
Không thể chỉ dựa vào năng lực sản xuất.
Và cũng không thể chỉ chờ khách hàng tìm đến.
Thị trường mới đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động tìm kiếm, chủ động kết nối, chủ động xây dựng thương hiệu và chủ động tạo ra giá trị khác biệt.
Bởi cuối cùng:
Xuất khẩu nhiều hơn là một mục tiêu.
Xuất khẩu sản phẩm có giá trị cao hơn mới là bước tiến dài hạn.
Nguồn tham khảo
- Tạp chí Công Thương, bài phân tích về phát triển thị trường xuất khẩu và vai trò của xúc tiến thương mại, cập nhật ngày 13/08/2026.
- Thời báo Tài chính Việt Nam, thông tin về hợp tác thương mại Việt Nam - New Zealand và mục tiêu kim ngạch 3 tỷ USD.
- VOV, thông tin về định hướng thúc đẩy thương mại Việt Nam - New Zealand.
- Thời báo Tài chính - Hải quan, thông tin thương mại Việt Nam - Thái Lan 7 tháng năm 2026.
- VnEconomy, số liệu xuất nhập khẩu Việt Nam 7 tháng đầu năm 2026.
Nguồn Bộ Công Thương - chuyên mục Xúc tiến thương mại
Viết bình luận